Tuin van Noord

De 'Noordsingel' is een uniek complex in de stad Rotterdam en in de geschiedenis van het gevangeniswezen in Nederland. Het vrijkomen van het terrein, verrassend ruim in afmetingen en openheid, de markante bebouwing en intrigerende geschiedenis betekenen een unieke kans om een nieuw stuk stad met een sterk en eigen karakter toe te voegen aan het dicht bebouwde Oude Noorden.

Het doorbreken van de gevangenismuren is symbolisch voor de herontwikkeling van het Noordsingelcomplex zoals Ontwikkelcombinatie Tuin van Noord voor ogen heeft. Door nieuwe functies toe te voegen en de monumentale en karakteristieke kenmerken van de voormalige gevangenis te behouden en nieuwe enthousiaste bewoners te trekken, creëren we een aantrekkelijk leefgebied waar gewoond en gewerkt wordt en waar men zich kan ontspannen in een nieuwe stadstuin. Een transformatie van een gesloten en sobere omgeving, waar men niet vrijwillig verblijft, naar een open, groene en uitnodigende 'Tuin van Noord' die mensen met elkaar verbindt.

Belangrijkste uitgangspunten voor de herontwikkeling

Transformatie van monumentale waarde
Aan de Noordsingel liggen twee belangrijke justitiële gebouwen. Het gevangeniscomplex uit 1872 is aan het zicht onttrokken door het uit 1899 daterende gerechtsgebouw (Rijksmonument) met notarieel archief (Rijksmonument). Het gevangeniscomplex is bereikbaar via een poort in het gerechtsgebouw en bestaat uit de strafgevangenis met kapel en administratiegebouw, het huis van bewaring en een aantal woningen.

In de 'Tuin van Noord' krijgen de meeste bestaande gebouwen een nieuwe bestemming; ze worden herontwikkeld ten behoeve van verschillende vormen van wonen, werken en ontspanning. Ze worden waar nodig bewerkt, en enkele ervan worden gesloopt om het gevangeniscomplex open te breken. Met de keuze voor behoud blijft de herinnering aan de gevangenis in het collectieve geheugen bewaard en wordt er tegelijkertijd gekozen voor een maatschappelijk verantwoorde oplossing. Door herontwikkeling en transformatie kunnen we het gebied op een duurzame manier revitaliseren.

Door de bestaande monumentale en karakteristieke kwaliteiten, waaronder het groen, van het Noordsingel-complex toegankelijk te maken en te versterken wordt het gebied aantrekkelijk voor verschillende gebruikers en bewoners. Buurtbewoners hebben de toekomst van het gebied al verbeeld in een afbeelding die tegen de gevangenismuur is geplaatst. Hierop is een doorbraak in de muur te zien, waar achter een prachtig groene enclave zichtbaar is. Hieruit spreekt de wens dat het gevangeniscomplex een levendig onderdeel gaat worden van de stad. Door het openbreken van de gevangenismuren ontstaat er een plek voor allerlei nieuwe activiteiten die ook van betekenis kunnen zijn voor de wijk. Hiermee creëert de herontwikkeling ook meerwaarde voor de bewoners van het Oude Noorden. 


Tuin voor iedereen
De penitentiaire inrichting Noordsingel kenmerkt zich door zijn stervormige structuur gericht op efficiënte bewaking in een symmetrisch en monumentaal complex. Het geheel is omringd door een muur die zelf weer omgeven is door woningen. Het resultaat is een hermetisch gesloten en naar binnen gekeerd complex in overeenstemming met het oorspronkelijke en huidige gebruik. Wanneer het complex binnenkort zijn functie verliest, zal het terrein een nieuw stuk stad worden dat in schaal duidelijk afwijkt van het dichtbebouwde Oude Noorden, wat goed te zien is op luchtfoto‟s van het gebied.

De ruimte tussen de gebouwen in wordt omgevormd tot een omsloten, openbare en veilige stadstuin waar verschillende bewoners, gebruikers en omwonenden kunnen genieten van ruimte, groen en stilte. Het nu nog afgesloten gevangeniscomplex wordt openbaar toegankelijk door nieuwe poorten en doorgangen aan te brengen. Het verscholen, intieme karakter blijft behouden als kwaliteit voor deze nieuwe stadstuin die daarmee een aanvulling is op bestaande buitenruimten in het Oude Noorden. 

Programma
Wonen is de belangrijkste functie in de ‘Tuin van Noord’. In de bestaande gebouwen en in nieuwbouw worden verschillende collectieve en individuele woonvormen gerealiseerd voor uiteenlopende doelgroepen. Geïnspireerd op en gebruikmakend van de afzonderlijke kwaliteiten per gebouw. Eigentijds wonen in de gebouwen wordt mogelijk door een aantal krachtige maar gedoseerde ingrepen. Maatschappelijke functies aangevuld met bedrijfs- en kantoorruimtes en een restaurant maken het gebied niet alleen aantrekkelijk om te wonen maar ook om het te bezoeken en er korter of langer te verblijven. Er ontstaat een bijzondere plek met een nieuwe gelaagde betekenis die met haar gemengde programma onderdeel is van het stedelijk leven in het Oude Noorden en haar onlosmakelijk verbindt met haar verleden.

Deelplannen
Het programma bestaat in hoofdlijnen uit de volgende deelplannen:
1. Gerechtsgebouw
2. Notarieel archief
3. Cellenvleugels en kerkje
4. Nieuwbouw
5. Renovatie
6. Tuin

Voor meer informatie www.tuinvannoord.nl